Logo Paqhuis Maestricht
 

Stroop

Pure ambacht

Voor het maken van deze stroop wordt nog daadwerkelijk de mouwen opgestroopt. De kwaliteitsstroop is gemaakt op traditionele, ambachtelijke, limburgse wijze door stroopstokerij PuurvandeWall uit Eckelrade. Het fruit (biologisch geteeld en handmatig geplukt, afkomstig uit Zuid-Limburgse hoogstamboomgaarden) wordt gestookt in koperen ketels, handmatig/mechanisch geperst en ingedikt zonder gebruik te maken van toevoegingen. Voor het maken van een potje stroop heb je kilo's biologisch fruit nodig. Alleen het beste van het beste fruit verdient haar plekje in de kookpot, de rest komt er echt niet in. Voor Paqhuis Maestricht wordt door PuurvandeWall 2 soorten ambachtelijke stroop vervaardigd: Limburgse Peren-Appel (60/40 = 60% ingedikt perensap, 40% ingedikt appelsap) en traditionele Rinse-appelstroop (75% ingedikt appelsap, 25% ingedikt beetwortelsap). Je weet echt niet wat je proeft!

Productgroep Stroop
Stroop

Historische strooptocht

Historie ambachtelijke stroop
Fruitsap door indikking conserveren tot stroop, was oorspronkelijk een ambacht dat enkel in Zuid-Limburg uitgeoefend werd. En dit ambacht, ooit begonnen om te voorzien in de eigen behoefte aan suikers en broodbeleg, is eeuwenlang een streekeigen wijdverbreide huisnijverheid geweest in het zuidelijkste deel van Nederland. En als zodanig, stroop maken voor eigen gebruik, behoorde deze ambachtelijke traditie tot het culturele erfgoed van de streek. Een erfgoed dat generaties lang in stand bleef door een strikte mondelinge overdracht binnen de eigen familie.   

Rond 1750 ging een groeiend aantal families ook stroop maken voor dorpsgenoten die zelf niet over een ketel beschikte. Op deze wijze ontstonden in vrijwel alle gehuchten en dorpen in Zuid Limburg loonstokerijen: in fruitdorpen, b.v. Eijsden of Beek, zelfs meer dan een handvol. Stadse mensen pikten het succes van lokale markten ook op: rond 1850 waren een tiental bedrijven in Maastricht actief. Zij maakte voornamelijk stroop waarin een hoog percentage suikerbieten werd verwerkt.

Effecten van de industriële ontwikkelingen 

Eind 19e eeuw ontstond er onder invloed van de industriële ontwikkeling in en rond Maastricht een grote bevolkingsconcentratie. Daarmee samenhangend steeg de vraag naar stroop. Fabrieksmatige bereiding was een logisch antwoord. Onder invloed van die opschaling verdwenen in rap tempo de honderden ambachtelijke familiebedrijfjes die Zuid-Limburg toendertijd rijk was. Rond de tweede wereldoorlog was nog slechts een tiental stokerijen actief. Een dertigtal jaren later doofde de laatste ambachtsman die werkte volgens de eeuwenoude stiel, Pierre Deckers in Banholt, het vuur onder zijn stroopketels: een oeroude voor Zuid-Limburg typische volkscultuur leek gedoemd te verdwijnen in musea, muffige archieven of geschiedenisboeken.

Breuk in de traditie hersteld

Maar het liep anders. Puurvandewall, het biologisch boerenbedrijf van Maria, Mart en Magiel Vandewall, werd in de periode waarin Deckers stopte, gesteld voor de opgave wat te doen met het uitgesorteerde fruit dat niet geschikt was voor consumptie? Mede vanuit duurzaamheid, -geteelde producten weggooien als afval is doodzonde-, ontstond het idee er traditionele ambachtelijke stroop van te stoken. Bijkomende eis was een bereiding die zonder verlies aan authenticiteit voldeed aan de eigentijdse normen voor voedselveiligheid.

Deckers werd als raadsman geconsulteerd. Helaas bij hem nog maar af en toe een dampende stroopketel. Aldoende was er dus nauwelijks nog veel te leren. Maar zijn informatie versterkte wel de wil om ambachtelijke stroop zelf te gaan maken. De kunst en de kunde van het ambacht werd opgedaan en geleerd in de nog draaiende stroopstokerij van Aloys Wiertz in Sint Pietersvoeren. Na jaren aandringen was hij bereid zijn door familieoverdracht verkregen vakmanschap te delen. Een genereus gebaar dat, al meewerkend, inzicht gaf in een schat aan kennis over eigenschappen en receptuur van tientallen rassen peren en appels en hoe er mee om te gaan in het kookproces.     

Met de ingebruikname van de stroopstokerij in Eckelrade herstelde in 1983 Puurvandewall de breuk in de traditie. Vanaf toen was er in Zuid- Limburg, en uniek voor Nederland, weer een ambachtelijke stroopstokerij in werking als professioneel onderdeel van een boerenbedrijf.                             

Immaterieel erfgoed

Een handvol stroopstokers die het ambacht afgelopen decennia weer hebben opgepakt verenigde zich in het Slow Food presidium Limburgse stroop. Door inspanningen van het presidium is het al oude ambacht door de UNESCO op de erfgoedlijst geplaatst en daardoor erkend als belangwekkend immaterieel cultureel erfgoed. Deze erkenning impliceert dat de traditionele ambachtelijke bereiding van authentieke stroop vooralsnog dus niet zal verdwijnen in stoffige archieven maar als een levend erfgoed zal worden onderhouden en doorgegeven.  
 

Stukje giswerk over de oorsprong van stroop

Lokale stammen verzamelden bosvruchten. Vanwege hun bitterheid werden die gekookt tot een eetbaar prutje. Op zekere dag ontsnapt er een geit. De stamleden gaan op klopjacht. Het brandende houtvuur en de kokende pot met vruchten wordt hierdoor vergeten. Na terugkomst, met geit, was het fruitmoes een stijve massa geworden en deze werd terzijde gezet. Door later eens voorzichtig te proeven komen de stamleden er achter dat er geen bederf heeft plaatsgevonden. De massa is sterk van smaak, maar uitstekend eetbaar. Nog een hapje, weer niet ziek geworden! Stamoudsten besloten deze kooktijd te herhalen. Met succes: lange bewaring met een eetbaar resultaat. Zo ook met de door de Romeinen meegebrachte peren en appelen. De oorsprong van dit procedé ligt dus waarschijnlijk in onze eigen regio? Is er vanaf de middeleeuwen, de tijdsperiode met sterke uitbreiding van fruitaanplant in kloosters en kastelen, een grote opbloei geweest? Het zou zomaar kunnen!

Chemex filters
Hario Dripper
Hario server
Flamboyant Espresso bonen
Hario Buono ketel
Chemex kan
Joe Frex weegschaal
Hario koffiemolen
Servies Paqhuis Maestricht
Commandante koffiemolen
Baratza koffiemolen
Brewista koffieweegschaal
Hario filters
Chemex brush
Bodrum Chambord
Joe Frex timer
Hario V60
Flamboyant Slow Coffee bonen
Puur Confituur
Thee(der)
Honing
Bier
Bier